لحظه

.

lahhzeh — Wed, 09 Dec 2009 12:25:18 GMT

در بزرگ و سیاه لولای درست و درمانی نداشت، نمی‌دانستیم، این شد که نکردم ساز را بیاورم بیرون از جعبه‌اش، همان جور در را تا آخر باز کرده، به خیال خوش نشستم روبه‌روش و مضراب‌های ظریف شیری‌رنگ را گرفتم دستم. یادم نیست صدای نشستن‌شان روی سیم‌ها را شنیدم یا نه، در، برگشت و مضراب‌ها همان شب اول توی دستم شکستند.

سنتور شد سازی که باید یاد می‌گرفتم. چون ارزان‌تر بود، بین سنتی‌ها نزدیک‌تر بود به پیانو یا چیزی شبیه به این. یک جفت مضراب دیگر برایم خریدند که به قشنگی و ظرافت اولی‌ها نبود. اسمم را هم نوشتند توی فرهنگسرای نزدیک خانه. معلم خانم جوانی بود، شاید سی‌ساله. برای تشویق ما می‌گفت خودش تازه بعد از دیپلم شروع کرده و بعد از ده، دوازده سال سنتور و سه‌تار و پیانو می‌داند. شاگرد پایور بود، اسمش را هم توی نوار کاست آموزش سنتور، توی فهرست شاگردانی دیدم که پایور خودش تایید کرده بود.

یک ترم بیشتر نرفتم آن‌جا. پنجشنبه ظهرها، زودتر از مدرسه می‌آمدم، تند تند ناهار می‌خوردم، با سرانگشت‌های یخ‌کرده از اضطراب می‌نشستم به تمرین. و خب، بلد نمی‌شدم آن‌طور که باید. دل نمی‌دادم. سنتور ساز آسان و خوش‌صدایی نبود، من به قول معلم شش ساعت در روز تمرین نمی‌کردم، هفته‌ای نیم‌ساعت راهی به جایی نمی‌برد و کسی هم دور و برم اهل موسیقی نبود که یادم بدهد که باید صبر کنم.

بابا می‌رساندم دم در فرهنگسرا، می‌رفتم توی اتاق آکوستیک با آن دیوار سوراخ‌سوراخ، طبقه‌ی همکف، پایین پله‌ها، می‌نشستم تا نوبتم شود. قلبم می‌آمد توی دهنم تا نوبت چند دقیقه‌‌ای من برسد و معلم ازم ایراد بگیرد و من پیش چشم بقیه‌ها که آن‌قدر خوب و ریز مضراب می‌زدند خجالت بکشم و بیایم بیرون تا باز بابا بیاید دنبالم.

روز امتحان، باید جلوی دو نفر دیگر غیر از معلم خودمان یک قطعه‌ی آسان را اجرا می‌کردیم. تصمیمم را گرفته بودم. قرار نبود که دیگر به آن رویای شیرین فکر کنم که معلم بعد ده سال شده این، من که بیشتر وقت دارم. قرار بود بابا که می‌رساندم و می‌رود، همان اطراف بپلکم تا باز بیاید دنبالم و بپرسد که خب، چی شد؟ و من بگویم ای... بد نبود. قرار بود وقتی رسیدیم خانه بگویم که دیگر نمی‌خواهم ادامه بدهم. قرار بود بعد از آن تا سال‌ها این نیمه رها کردن هم برود کنار کلکسیون رها کردن‌های دیگر، مایه‌ی آرامش خاطر و رهایی وجدان خانواده.

بعد از آن دیگر پایور، با آن عکس جدی و یقه اسکی انگار همیشگی‌اش، روی جلد نوار کاست کلاس آموزش سنتور نمی‌دانم کدام سال ِ نوجوانی من، شد نماد همان عصر پنجشنبه که تا هوا تاریک شود کاشی‌های محوطه‌ی فرهنگ‌سرا را شمردم و از نگاه آدم‌ها فرار کردم، شد یک جور «دیدی؟» طلبکار از همه‌ی رها کردن‌ها و زود نومید شدن‌ها و دیگر هرگز بازنگشتن‌هایم.

امروز که بعد از گذشتن ده، دوازده سال از گرفتن دیپلم، خبر درگذشت پایور را خواندم و اتفاقی این تک‌نوازی دل‌نشین را ازش شنیدم، به گمانم گرچه دیر، اما سرآخر با بچه‌ای که پنجشنبه عصرها توی محوطه‌ی خلوت همه‌ی فرهنگسراها کاشی و موزاییک می‌شمارد، آشتی کردم.

مرا از یاد خود بستان

lahhzeh — Tue, 08 Dec 2009 18:38:18 GMT

"خیلی، خیلی گشت دنبال آن لحظه‌ای که اشتباه کرده بود، خیلی صبر کرد، شاید به جبران همه‌ی آن لحظه‌هایی که خواسته بود و دویده بود و اشک ریخته بود و زنده شده بود و مرده بود که معجزه‌ی کسی باشد؛ معجزه‌ای بیاید. نشد. نیامد."

...

هنوز هم ترسناک‌ترین فیلم‌ها برای من فیلمی است که آدم‌ها قیافه‌شان زشت نمی‌شود، جلوه‌های ویژه‌ای در کار نیست، و فقط نگاه آدم‌هاست که تغییر می‌کند و سنگین، وحشی، غریبه می‌شود. شاید یک چیزی مثل تلالوی کوبریک.

هنوز هم می‌شود که در تاریکی به آینه خیره شوم و یک آن از نگاه آینه بترسم.

هنوز هم می‌شود که کلمه‌های خودم را بعد از زمان دراز بخوانم، و خیال آن معجزه‌ای که می‌دانستم نمی‌آید و باز آن همه منتظرش بودم، صاف بیاید بنشیند جلوی رویم.

هنوز هم می‌شود بلند بخوانم کجاست پیک صبا، گر همی کند مددی، و الف کجا را بکشم، بلند، شبیه آه.

دلم می‌خواست که بنویسم دیگر تهران سرش شلوغ شده، کارها و یادهای مهم‌تری دارد٬ و دیگر من و آذر هشتاد و هفت‌اش را به یاد ندارد.

اما این نوشته ارزش دیگری ندارد، جز این یادآوری، که من تهران آذر هشتاد و هفت را به یاد دارم هنوز، و تهران هم، خب، چشمم کف پای خیابان ولیعصرش، حافظه‌ی خوبی دارد.

.

lahhzeh — Mon, 07 Dec 2009 18:02:56 GMT

نوشته جامه‌دران، نام نوایی‌ست از جمله مصنفات نکيسا، و اين نوا را چنان نواخت که همه‌ی حضار از شور و شوق جامه‌هاي خود را بر تن دريدند، بنابراين آن‌را ره جامه‌دران ناميدند.

بیت:

مطرب به نوایی ره ما بي‌خبران زن

ما جامه‌درانيم، ره جامه‌دران زن

...

برای من، جامه‌دران این سه دقیقه و سی ثانیه نواختن ذوالفنون است، که عصر سیزده‌آبان، وقتی نشسته بودیم در محل کار دوست جان، و قرار شد چیزی گوش بدهیم تا بعد از دویدن و مناظر بد دیدن و برگشتن و حرف زدن و حرف زدن و خبر خواندن و لرزیدن، یک کمی آرام بگیریم، شنیدیم‌ش.

برای من جامه‌دران، همان عصر، وقت برگشتن به خانه‌ست، نصفه نیمه تکیه داده به صندلی ماشین، وقتی اس‌ام‌اس‌های نرسیده از صبح دارند یکی یکی می‌رسند، وقتی شهر یک جور بدی دلگیر و سرد است، و نمی‌دانی چه مرگت هست، تا وقتی سرت را می‌گیری بالا و بغض‌ سرآخر راه می‌جوید: ایستگاه اتوبوس قبل از پل گیشا، سه چهار نفری نشسته‌اند، بعضی کیسه‌ی خرید به دست، مات، شبیه مسخ شده‌ها، منتظر اتوبوس‌اند، انگار یک کهکشان دور از حوادث صبح، و پشت سرشان، روی بدنه‌ی شیشه‌ای ایستگاه، درشت و سبز و واضح، یکی نوشته "ما بی‌شماریم".

عبدالحمید

lahhzeh — Sat, 05 Dec 2009 21:07:18 GMT

یک عصر زمستان، من از شیفت بعدازظهر کلاس چهارم مدرسه‌ی دولتی شهید شاملو خانه نرفتم.

رفتم خانه‌ی دوست بابا، و آنجا، روی مبل استیل کوچک کنار یکی از اتاق خواب‌ها نشسته بودم، که به من گفتند تو مرده‌ای.

پیش از آن، ماه‌های بسیاری را گرفتار بستر بودی، نیمه هوشیار. درد داشتی حتما که گاهی فریاد می‌زدی. چند ماه قبلش خانه‌ی عمو بزرگه بودی، بعد از سکته‌ات. خوب ازت پرستاری نکرده‌بودند. بابا، غیط کرده آورده‌ت خانه‌. نمی‌دانم چند وقت پیش ما بودی. یادم هست فقط که گاهی شب‌ها از فریادهایت خواب‌مان نمی‌برد، یادم هست مامان بالاسرت قرآن می‌خواند که آرام بگیری. یادم هست که بابا می‌بردت حمام و تن رنجورت را می‌شست. بعد خواهر کوچکتر بابا بردت پیش خودش. مامان شاکی بود، می‌گفت دارند می‌برندت تا بگویند ما هم برایش زحمتی کشیدیم.

بعدش، یادم نیست چند وقت بعد، گفتند تو مرده‌ای.

یادم هست، تو تنها بودی، خانه‌ی ما بودی و هی به هر بهانه‌ای با بابا دعوات می‌شد. عصرهای تنهایی من، کتاب‌های ژول‌ورن را بلند بلند می‌خواندی، ناخن انگشت اشاره‌ی تیرکشیده‌ات یادم هست، لغزیده زیر کلمات، با عینکی که می‌افتاد نوک دماغت. من لحن شمرده‌ و کمی لهجه‌دارت را دوست داشتم و نداشتم.

یادم هست، برق رفته بود، نشسته بودیم سر شام، و تو داشتی تعریف می‌کردی سر گرفتن حق پدری از نابرادری‌هایت، چه‌ها کشیده‌ای، و من کمی امن بودم، که فضای بین تو و بابا، آرام بود، همدردی داشت، هم‌دلی.

یادم هست، روزهای بعد از فاجعه بود، کسی آمد دم در، چیزی شد، نمی‌دانم، خانه شلوغ بود، تو دراز کشیده‌بودی توی یکی از دو اتاق‌مان، بلند شدی نشستی و هی چیزی را بلند گفتی، به هوای گوشزد، به هوای این‌که بچه‌های باقی‌مانده‌ات، بچه‌های از دست نرفته‌ات، فلان کار را نکنند، خیلی تکرار کردی لابد که کوچکترین پسرت عصبانی شد، سرت داد زد، خواست بیاید تو را بزند، و تو ساکت شدی، چیزی نگفتی.

یادم هست، یک وقتی، توی همان خانه‌ی کوچک دواتاقه‌ی جنوب شهر، ما بچه‌ها را دور هم جمع کرده‌بودی و ازمان جدول ضرب می‌پرسیدی، یا سوال‌های ساده‌تر ریاضی. پیش از فاجعه بود، تو تنها نبودی، خندان و سر دل دماغ، و من پنج، شش‌ساله بودم و جواب سوال‌ها را نمی‌دانستم.

یادم هست که تنها بودم با تو و زنت، آخرهای جنگ بود به گمانم، وقت وحشت بمباران تهران، که ما را گذاشته بودند پیش شما تا میان باغ‌های زیتون و گردو زنده بمانیم. نشسته بودیم توی همان اتاق کوچک که زیراندازش خاکستری بود و گره‌گره، همان که به تلار راه داشت و کنار باغ کوچک‌تان بود- و تو را همین تلار نجات داد که شب فاجعه رویش خوابیده بودی، پرت شدی توی باغ، و همراه زن و دختر کوچک و پسرت، نرفتی- می‌خواستید سوزن نخ کنید، برای هم شاخ و شانه می‌کشیدید. پیر بودید، چشم‌تان سو نداشت، دادید به من، همان اول نخ کردم، خندیدید.

...

و من همیشه به تو بدهکارم انگار، برای آن وقتی که پسرک بی‌طاقت و داغ‌دیده‌ات می‌خواست تو را بزند و من نزدیکت نشسته بودم، برای انگشت کشیده‌‌ات زیر کلمات کتاب‌داستان‌ها، برای آن سنگ سفید قبرت که کنار قبر زن و بچه‌هایت هست، اما باز انگار دور است، قدر سه چهار سالی که بعد از آن‌ها رفتی، قدر اشکی که برای مرگت نریختم، قدر آن بهتی که آمد سراغم، وقتی روی مبل استیل کوچک کنار یکی از اتاق خواب‌ها نشسته بودم، و به من گفتند تو مرده‌ای.

.

lahhzeh — Thu, 03 Dec 2009 18:59:55 GMT

اسم‌شان را که بلد نیستم، قد کف دست بودند، یا کوچک‌تر، توی اتاقک کنار در ورودی پارک ساعی، با نوک‌های حنایی، بال‌های خاکستری و چندتایی هم سپید.

دو تا از خاکستری‌ها همان جلوی شیشه یک جور بامزه‌ای چسبیده به هم نشسته بودند، یکی دیگر، سپید، کمی آن ور‌تر، کنج قفس، گردن را برگردانده بود روی تن خودش، سرش را پنهان کرده بود میان بال‌ها و خوابیده بود.

و می‌شناسی‌ام که، زود به گریه می‌افتم، مثلا از دیدن پرنده‌ی کوچک سپیدی که نوک سرخش را میان بال‌ها پنهان کرده، چشم‌هایش را محکم بسته، و یک جور ظریف و بی‌پناه و شکننده‌ای، تند تند، نفس می‌کشد.

خیابان نامهربان بود، مگر وقتی یکی سازی بر دوش می‌بُرد

lahhzeh — Wed, 02 Dec 2009 07:53:18 GMT

نمی‌دانم از کی این بلا را به سر خودم آوردم.

از کی فکر کردم از این بهتری هست، که باید منتظرش بمانم.

هزار جور صندوق‌نامه، هزار جور میعاد ساختم برای خودم، که یکی بیاید اعلام وجود کند، یکی بیاید و پیغام بگذارد.

در و دیوار بلند و بی‌پایان بالا برده‌ام، پر از قاب خالی.

و پر نمی‌شوند لعنتی‌ها، هرگز نفهمیدم اندازه‌شان چه‌قدر است.

باید راه‌های انتظار را ببندم. قاب‌های خالی را بردارم. پُر نمی‌شوند.

تصویری اگر باشد که دوست داشته‌باشمش، که دریچه‌ی نگاه من باشد، می‌آید می‌نشیند روی دیوار، بی‌تکلف، بی‌قاب.

به موقعش، چسب و پونز هم کافی‌ست.

* این‌جا هم یک قاب خالی بزرگ و بی‌در و پیکر.

.

lahhzeh — Tue, 01 Dec 2009 20:49:18 GMT

درست از همان وقتی که خیال کردی باید نجاتم بدهی، دیگر نجات‌دهنده‌ی من نبودی.

چُنین بیدار و دریاوار

lahhzeh — Tue, 01 Dec 2009 06:39:21 GMT

«این خیال باطلی‌ست که من دارم.

می‌دانم، ادبیات نمی‌تواند از موسیقی بگوید، نمی‌تواند حتی از جادوی کلماتی بگوید که بندی ِآهنگ می‌شوند.

اما من با این آرزوی محال زندگی کرده‌ام، با این بار که روی شانه‌هایم سنگینی می‌کند.

هر بار یک تکه موسیقی من را پیدا می‌کند، از زیر خروارها روز و ماه و سال، از زیر هزارها شاید و اگر و اما، از بین دور شده‌ای‌ها، دلتنگم‌ها، تمام شدها... دستم را می‌گیرد و با خودش بالا می‌کشد، و باز دِین تازه‌ای می‌ماند بر گردنم.

چه چاره دارم؟ آهنگی، سرودی، آوازی، می‌شنوم و بعدش نمی‌دانم چه باید بکنم. هزار بار گوش می‌دهم به‌ش؟ هزار بار.

به هر کس که نزدیکم باشد، و دلم ازش جدا نباشد، توصیه می‌کنم، هدیه می‌دهم؟ به هر کس، هر کس.

اما باز شانه‌هایم سنگین می‌مانند، باز شانه‌هایم سنگین‌اند.

حالا، اجازه‌ می‌دهی کمی از بارم را این‌جا سبک کنم؟ اجازه می‌دهی برایت از صدایی بگویم که اول بار که شنیدم که گفت "ندارد پای عشق او، دل بی‌دست و بی‌پایم"، ندانستم چه بلایی سرم آمده؟

از صدایی بگویم که خواند "این‌بار من یک‌باره‌گی، در عاشقی پیچیده‌ام" و من کلمات سهمگین جناب مولوی را فهمیده و نافهمیده، آن‌جور مبهوت ماندم؟

از صدایی، که فریاد زد "شیدا شدم" و من هر بار که شنیدم، هر بار، هر بار، افسار و عقل و اشک دیگر به دستم نماند؟

صدایی که هنوز هم که می‌خواند "اما نه چنین زار، که این بار افتاد" و این "نه چنین زار" را یک جور غریب و بی‌طاقتی چندین بار تکرار می‌کند، آسمان تنگ می‌شود، کوتاه، یک‌سر ابر؟

اجازه می‌دهی از صدایی بگویم که همین تازگی‌ها شنیدمش که گفت "تویی تنها، که می‌خوانی" و دلم آن جور غریب لرزید؟

یا اصلا، بگذار همین آخرین بار را بگویم، که خواند "زین دو هزاران من و ما، ای عجبا، من که منم، گوش بنه عربده را، دست منه بر دهنم ، چون که من از دست شدم، در ره من، شیشه منه، ور بنهی پا بنهم، هر چه بیابم شکنم..." اجازه بده شرم را کنار بگذارم، و برایت بگویم که نشسته بودم توی اتاق کارم، تنها، دل‌دل می‌کردم که نکند آقای آبدارچی به هوای چای ساعت ده از راه برسد، و من را آن‌جور، زارزار اشک‌ریزنده ببیند و بپرسد فلانی، چی شده، و من بلد نباشم برایش بگویم که نمی‌دانم چه بلایی به سرم آمده باز. بلد نباشم برایش بگویم، که یکی هست که بلد است یک جوری، با یک صدای رسا و کمیابی بخواند، و لحظه‌ای، دری، از ناکجای آشنایی، به رویم باز کند، من را دلتنگ تمام نداشته‌ها و نتوانسته‌هایم کند، غبار تکرار را از کلمات مرغ و باغ و ملکوت و عالم و خاک و قفس و تن، بزداید، نشتری بر زخمی بزند، زخمه‌ای بر چنگی، و باز در را ببندد، و باز بگذاردم، و باز برود.

می‌ترسیدم که نتوانم.

حالا، ببخش اگر این همه را گفتم و باز نگفتم. نتوانستم.

این‌ها همه از دینی است که بر گردن، از خیال باطلی‌ست که در سر دارم.»**

* کلمات میان گیومه از آلبوم‌های «حیرانی»، «خط سوم»، «مولویه»، «یادگار دوست»، «سفر عسرت» و «صدای سخن عشق» است، همه با صدای شهرام ناظری.

**روزنامه‌‌ی جهان اقتصاد، جهان اندوه، همین سه‌‍‌شنبه.

.

lahhzeh — Mon, 30 Nov 2009 14:57:18 GMT

تصویر روی دسکتاپ، عکس یک اسب است که دارد مثل باد می‌تازد.

عکس سیاه و سفید است، دشت و تپه‌ماهورهایش خاکستری‌اند و اسب، با آن سپیدی یک‌سر و وحشی‌اش، مثل یک لکه‌ی نور، نگاه آدم را روشن می‌کند.

شورت‌کات‌ها و آهنگ‌ها و فایل‌های تازه دانلود شده که حوصله‌ی جابه‌جا کردن‌شان نیست، ولو شده‌اند روی دسک‌تاپ. همین‌جور عمود زیر هم، شبیه میله‌هایی که قاچ کرده باشند دشت را و اسب را و دویدن را.

یکی یکی فایل‌ها را مرتب می‌کنم و می‌ریزم‌شان توی درایو خودشان. به خیال این‌که اسب را آزاد می‌کنم.

پاک‌شان می‌کنم، ستون‌ها دیگر نیستند، و حالا فقط تصویر هست.

اما انگار میله‌ها هستند هنوز، باز من این ور میله‌ها هستم، اسب و دشت و دویدن، آن ور.

باز این اسب رمیده‌ی زیبای روشن، آزاد نیست.

باز من آزاد نیستم.

.

lahhzeh — Sat, 28 Nov 2009 16:14:18 GMT

مهربانی گاهی یعنی گوش سپردن به جزئیات، وقتی برای تو حاشیه‌‌ست و برای دیگری اصل ماجرا.

وقتی تو تاب شنیدن نداری و دیگری دیگر تاب نگفتن.

تو حوصله‌ی گیربکس و صفحه کلاژ و افسر بی‌انصاف و پنجاه تومان کم و زیاد کرایه را نداری، خیال می‌کنی با خودت که مردم دارند می‌میرند از بیداد و گرسنگی، تو داری می‌میری از اضطراب‌ها و چه‌کنم‌هات، که چه جای این چیزهای پیش‌پاافتاده، اما راننده‌هه‌ی پیر خسته، هجده ساعت از روزش، زندگی‌اش، همین‌هاست.

حالا برای خودت مثال بزن، از پدر و مادرت، دوستت، بچه‌ات، همکارت... هر کس که تو را، حتی برای لحظه‌ای، پناه می‌داند.

* از یادآوری‌هاست، برای خود بی‌تابم البته، آدم گاهی می‌نویسد که خجالت بکشد.